پتروبانگ | گزارش تحلیلی
ماجرای بنزین در کرمان طی روزهای اخیر وارد مرحلهای تازه شد؛ طرحی که قرار بود بنزین آزاد را با نرخ تمامشده پالایشگاهی عرضه کند، تا آستانه اجرا پیش رفت اما در آخرین مرحله متوقف شد.
طرح جدید توزیع سوخت در کرمان از ابتدای مرداد با هدف مدیریت مصرف و مقابله با قاچاق آغاز شد. در مرحله بعد قرار بود پس از پایان سهمیههای یارانهای، بنزین آزاد با نرخ پالایشگاهی عرضه شود؛ نرخی که برای آن ۸۷ هزار و ۲۰۰ تومان به ازای هر لیتر اعلام شده بود.
با این حال، شرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی منطقه کرمان اعلام کرد اجرای این بخش از طرح، پس از مذاکرات استاندار با مقامات کشوری و برای بررسی بیشتر ابعاد طرح مدیریت مصرف و مقابله با قاچاق، فعلاً متوقف شده است.
چرا کرمان مهم است؟
اهمیت ماجرا فقط در قیمت بنزین نیست. کرمان به دلیل موقعیت جغرافیایی و حساسیت آن در موضوع قاچاق سوخت، میتواند یک آزمایشگاه سیاستهای جدید سوخت باشد.
اگر هدف، کاهش قاچاق است، افزایش قیمت بهتنهایی کافی نیست و باید همزمان سهمیهبندی، نظارت، توزیع و اختلاف قیمت داخلی و منطقهای مدیریت شود.
از سوی دیگر، مطرح شدن عدد ۸۷ هزار و ۲۰۰ تومان این پرسش را ایجاد کرده که «قیمت تمامشده پالایشگاهی» دقیقاً بر چه مبنایی محاسبه شده است؟ شفافیت در این محاسبه برای اعتماد بازار و افکار عمومی اهمیت زیادی دارد.
ارتباط ماجرا با پالایشگاه و پتروشیمی
اگر سیاستگذاری انرژی به سمت واقعیتر شدن قیمت فرآوردهها حرکت کند، موضوع فقط به جایگاههای سوخت محدود نخواهد ماند.
قیمت خوراک، هزینه انرژی، قیمت فرآورده و حاشیه سود پالایشگاهها و پتروشیمیها به یکدیگر مرتبطاند. بنابراین هرگونه اصلاح قیمت انرژی باید بهصورت زنجیرهای دیده شود؛ چراکه تغییر در قیمت خوراک و سوخت میتواند مستقیماً بر هزینه تولید و رقابتپذیری صنایع پتروشیمی نیز اثر بگذارد.
توقف طرح؛ شکست یا اصلاح؟
توقف طرح را الزاماً نمیتوان شکست سیاست اصلاح مصرف دانست. ممکن است این توقف بخشی از فرآیند بررسی یک سیاست پرریسک پیش از اجرای گستردهتر باشد.
اما یک پرسش مهم همچنان باقی است:
آیا کرمان صرفاً یک طرح استانی بود یا قرار بود آزمایشگاهی برای مدل جدید قیمتگذاری بنزین در کشور باشد؟
فعلاً پاسخ روشنی وجود ندارد؛ اما رفتوبرگشت اخیر نشان میدهد که بحث اصلاح نظام قیمتگذاری انرژی همچنان روی میز سیاستگذار قرار دارد.
